Każdego dnia Polacy otrzymywali ostrzeżenie SMS przed smogiem — tak było przez cały zeszły tydzień, w wielu powiatach, w różnych województwach. “Unikaj aktywności na zewnątrz” Radziło Rządowe Centrum Bezpieczeństwa…
W Krakowie czujniki Głównego Inspektoratu ds. Ochrony Środowiska wskazały 1228 proc. normy dla pyłów PM 2,5 i 500 proc. normy dla pyłów PM10.
Mimo że w stolicy Małopolski udało się wymienić wiele pieców-kopciuchów i na lata znacznie zmniejszyć liczbę dni smogowych w roku (ze 132 do 31), problem powrócił razem z kilkutygodniowym mrozem. Kraków jest położony w zagłębieniu, dookoła którego wciąż grzeje się piecami na paliwa stałe.
Problem dotyka nie tylko wielkich miast. Dla przykładu 22 stycznia komunikat RCB o jakości powietrza dostali mieszkańcy różnych części aż 8 województw, wśród nich:
- powiat otwocki w województwie mazowieckim,
- powiat tomaszowski w województwie lubelskim,
- powiat ostrowiecki w województwie świętokrzyskim
- powiat nowotarski i wielicki w województwie małopolskim.
40 tys. przedwczesnych zgonów rocznie — takie szkody robi w Polsce smog według raportu „Mapa postaw społecznych wobec zanieczyszczeń powietrza w Polsce” przygotowanego przez Zakład Zdrowia Populacyjnego Szkoły Zdrowia Publicznego Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). Ponadto Polacy mają niską świadomość głównych źródeł emisji i skutków ekspozycji na smog, takich jak choroby układu oddechowego, sercowo-naczyniowego i nowotwory.
Chcielibyśmy, żeby rząd robił więcej w sprawie czystego powietrza, niż ostrzeganie nas przed skutkami wietrzenia pomieszczeń i wychodzenia na spacer. Niestety rządowy program „Czyste Powietrze” wyhamował: liczba wniosków o dofinansowanie wymiany pieców spadła czterokrotnie w stosunku do najlepszego okresu tego programu.
Reformy programu „Czyste Powietrze” może uszczelniły go przeciw patologiom, ale biurokracja wokół składania wniosków sprawia, że 73% osób rezygnuje na tym etapie (badania Polskiego Alarmu Smogowego). Na odwrócenie się beneficjentów od programu miały też wpływ brak płynności w finansowaniu i zmniejszenie przyznawanych kwot po reformach w 2024 roku.
Odpowiedzialność spoczywa również na samorządach. To one mają modernizować budynki, aby zatrzymywały więcej ciepła, dotować wymianę starych, nieefektywnych pieców, czy kontrolować, co jest spalane w domowych piecach mieszkańców i w siedzibach firm. Mogą też wprowadzać Strefy Czystego Transportu.
„Smog wisi nad całym krajem, a oprócz komunikatów Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, które niestety nie podkreślają należycie powagi sytuacji, brakuje jakichkolwiek działań rządu mających na celu rozwiązanie tego problemu. Również ze strony Ministerstwa Klimatu nie widać żadnej reakcji.”
podsumowuje Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego w rozmowie z OKO.press.
Państwo, które chwali się, że jest 20. gospodarką świata, stać na ochronę życia i zdrowia obywateli. Oczekujemy zdecydowanych działań.